Kim jest pracownik młodociany?
Młodociany to osoba, która ukończyła 15 lat i nie przekroczyła 18 lat. Zatrudnianie osoby poniżej 15 lat jest co do zasady zakazane, poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Baza wiedzy
Pracownik młodociany i przygotowanie zawodowe
Materiał informacyjny dla pracodawców, opiekunów praktycznej nauki zawodu i osób współpracujących ze szkołą. Oparty na źródłach oficjalnych: PIP, gov.pl, ELI/akty prawne, OHP i ORE.
To nie jest porada prawna. Przed zawarciem umowy należy sprawdzić aktualne przepisy i sytuację konkretnego pracodawcy, ucznia oraz stanowiska pracy.
Kiedy można zatrudnić młodocianego w celu przygotowania zawodowego?
Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony w celu przygotowania zawodowego. Od tego należy odróżnić zatrudnienie młodocianych przy pracach lekkich, które ma odrębne ograniczenia. Wymagane jest co najmniej ukończenie ośmioletniej szkoły podstawowej oraz zaświadczenie lekarskie, że praca danego rodzaju nie zagraża zdrowiu.
Co musi zawierać umowa?
Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna być pisemna i wskazywać m.in. rodzaj przygotowania zawodowego, czas i miejsce odbywania przygotowania, sposób dokształcania teoretycznego oraz wynagrodzenie. Co do zasady stosuje się do niej przepisy o umowie na czas nieokreślony; czas przygotowania zawodowego określa okres nauki, a nie samodzielny typ umowy terminowej.
Kto może szkolić młodocianego?
Pracodawca, osoba prowadząca zakład albo osoba zatrudniona u pracodawcy, która prowadzi przygotowanie zawodowe, musi posiadać kwalifikacje wymagane od instruktorów praktycznej nauki zawodu.
Czas pracy młodocianego
Młodociany do 16 lat może pracować maksymalnie 6 godzin na dobę, a powyżej 16 lat maksymalnie 8 godzin na dobę. Czas nauki wynikający z obowiązkowego programu zajęć szkolnych wlicza się do czasu pracy.
Nadgodziny, praca nocna i odpoczynek
Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Przerwa obejmująca porę nocną powinna trwać co najmniej 14 godzin, a odpoczynek tygodniowy co najmniej 48 godzin, co do zasady z niedzielą.
Prace wzbronione i stanowisko pracy
Młodocianych nie wolno zatrudniać przy pracach wzbronionych. Wyjątki dotyczą wyłącznie prac wymienionych w przepisach jako dopuszczalne dla młodocianych powyżej 16 lat w celu przygotowania zawodowego, przy szczególnej ochronie zdrowia, nadzorze i bez stałego charakteru takiej pracy.
Wynagrodzenie młodocianego
Minimalne wynagrodzenie w przygotowaniu zawodowym jest określane procentowo od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale: co najmniej 8%, 9% i 10% odpowiednio w kolejnych latach nauki; przy przyuczeniu co najmniej 7%. Nowe stawki stosuje się po ogłoszeniu przeciętnego wynagrodzenia przez Prezesa GUS zgodnie z mechanizmem wskazanym w przepisach.
Urlop młodocianego
Po 6 miesiącach od rozpoczęcia pierwszej pracy młodociany nabywa prawo do 12 dni urlopu, a po roku do 26 dni. W roku ukończenia 18 lat urlop wynosi 20 dni, jeśli prawo nabyto przed ukończeniem 18 lat.
Refundacja i dofinansowanie
Refundacja OHP wynagrodzeń i składek wymaga m.in. dokumentów dotyczących pomocy de minimis oraz spełnienia warunków wskazanych przez OHP. Dofinansowanie kosztów kształcenia przez gminę jest odrębną procedurą, z własnymi terminami i wymaganiami.
Źródła
Oficjalne materiały do dalszej weryfikacji
Państwowa Inspekcja Pracy - zatrudnianie pracowników młodocianych
https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/zatrudnianie-pracownikow-mlodocianych/?tmpl=pdf
Państwowa Inspekcja Pracy - ochrona pracy młodocianych
https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/ochrona-pracy-mlodocianych
Ministerstwo Edukacji - przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników w formie nauki zawodu
https://www.gov.pl/web/edukacja/przygotowanie-zawodowe-mlodocianych-pracownikow-w-formie-nauki-zawodu
Kodeks pracy - tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw
https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/277/ogl/pol
Rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania
https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2018/2010/text.html
Rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym
https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1240/text.html
Ochotnicze Hufce Pracy - zasady refundacji
https://www.ohp.pl/rozwoj-zawodowy/refundacja/zasady
Przykład informacji samorządowej o dofinansowaniu kosztów kształcenia młodocianych
https://samorzad.gov.pl/web/gmina-kobior/dofinansowanie-kosztow-ksztalcenia-mlodocianych-pracownikow
Ośrodek Rozwoju Edukacji - podstawy programowe kształcenia w zawodach
https://ore.edu.pl/2019/08/podstawa-programowa-ksztalcenia-w-zawodach-2019/